Перейти к контенту

ulmas

Пользователи
  • Число публикаций

    311
  • Регистрация

  • Последнее посещение

1 подписчик

О ulmas

  • Звание
    Участник форума
  • День рождения 15.12.1969

Информация

  • Город
    Ёбург
  • Немного о себе
    обо мне ничего интересного не написано
  • Ваши генеалогические интересы
    все в форуме

Недавние посетители профиля

938 просмотров профиля
  1. деревня Воробьева

    Разумеется. Просто я поподробнее описал ситуацию с датами, происходящими не из метрических книг и своевременно и правильно оформленных записей в ЗАГСе, чтобы кто-нибудь не вздумал всерьез воспринимать календарные и данные и сведения о возрасте из прочих источников. В том числе, паспорта и свидетельства о рождении, оформленные по материалам метрических книг с 1919 г. и до 1950-ых гг., и выданные на основании их иные документы, по моим наблюдениям, не являются достоверными источниками точной даты рождения. В них дата рождения, скорее всего, не пересчитана в современное летоисчисление, а если и пересчитана, то не факт, что правильно. Пользуясь метрическими книгами, нужно учитывать, что ленинский декрет о переходе с 1 февраля 1918 г. на григорианский календарный стиль их никоим образом не касался. Они весь 1918 год (и если сохранились - то и следующий год или несколько лет; на дальних окраинах России, вероятно, и вплоть до 1922 и даже 1925 г.) велись по юлианскому календарю. С католическими и протестантскими книгами сложнее. До некоторого времени они безусловно велись по григорианскому стилю и на латыни, затем - на родных языках большинства прихожан. Позже российских католиков обязали использовать исключительно русский язык, а немцам-протестантам разрешали далее писать по-немецки, лишь с самого конца 19 в. дублируя записи по-русски. Переходили ли они при этом автоматически на юлианский стиль и если переходили, то когда именно, одновременно в разных губерниях или нет, я специально не интересовался. Это, впрочем, нетрудно проверить по записям каждого конкретного прихода. У католиков совсем просто - они венчались строго в воскресенье. Если указанная в книге дата являлась воскресеньем по юлианскому или григорианскому стилю (что нетрудно определить, пользуясь вечным календарем и еще лучше, во избежание ошибок - изданными в России и за рубежом непосредственно на этот год - их несложно найти в интернете), то все очевидно. Протестанты, насколько я видел из имеющихся у меня материалов, предпочитали проводить обряды в церкви в пятницу, в субботу и в воскресенье.
  2. деревня Воробьева

    Я по Окуневой и Савиной идентифицировал всех, кого смог, из списков по переписи 1897 г. Указанный в списках возраст поколения за 30 и старше полная отсебятина. Даже в случаях когда та самая жена старше мужа на 5 лет, в списках она может быть указана младше его на те же пять лет и его самого возраст также может колебаться плюс минус пять лет от реального. Члены комиссии писали возраст или наугад или со слов членов семьи, а те несли им что ни попадя. Без ошибок или плюс-минус год-другой возраст обычно указан у молодежи, рожденной уже в 20 в. Те при всем желании себе лишних 5-8 лет или столько же меньше приписать не могли. Но возраст родителей они, похоже, не знали. Да и те сами наверняка никогда его специально не считали. Разве что единицы грамотных в каждой деревне. Вот крестьянам не все равно было 50 им лет, 45 или 55. А тем более - 80, 85 или 75. У меня бабушка, по вычислениям, 1908 г. р., своего точного возраста не знала, считала себя на год моложе. Брат деда, родившийся в 1918-м, через раз указывал свой год рождения 1917. Брат отца, сам не знал 1930 или 1931 он г.р. А кто в 19 в. родились, если специально не заморачивались считать всей деревней, кто после кого и каких там знаменательных событий родился, представление о своем возрасте имели такое же, как в 17-м веке. 10 лет ошибка в пожилом возрасте - без разницы. Щас, будет им батюшка поднимать книги за 50-70 лет, чтобы удовлетворить их любопытство, если даже такое возникнет. Я по тюменским предкам окуневцев и по родне, переселившейся из по Туринска в 17 в. под Камышлов, смотрел материалы конца 17 в и первой половины 18-го. Вот где врали, так врали. Явно те же самые люди в каждую следующую перепись такой возраст свой и членов своей семьи указывали - мало того, что лет 5-10 неувязки, так и у всех в семье та неувязка вразнобой. В собственной семье не могли определить кто кого хотя бы приблизительно старше и младше. И точно такая же чушь в этих избирательных списках 1924 г. Бабка моя по возрасту уже должна была в этих выборах участвовать, но, видать, правильный счет ее лет был потерян еще в ее бессознательном детстве (родителей ее к тому времени в живых уже не было, глава семьи - старшая ее на 3 года сестра - удивительно, что свой возраст правильно указала), и она в этих списках дана в числе детей, не достигших 16-летнего возраста. Ладно, в 20-ых гг. метрические книги передали в ЗАГС и по ним большинству (кроме части старобрядцев с. Окуневого, не имеющих метрических книг до 1908 г., да и после неполные) удалось таки установить год рождения. Ну и там безграмотные работники Бердюжского ЗАГСа напортачили, десятилетиями выдавая свидетельства о рождении десяткам тысяч людей, родившимся до 1919 г., с юлианскими датами из метрических книг, которые лень было или соображения не хватило перевести в григорианские. Так что выписанные по этим свидетельствам паспорта жителей Бердюжского района - туфта и лажа. Не только число рождения не соответствует реальности, но и месяц, у родившихся в последнюю треть дореформенного месяца и даже год, у родившихся в конце декабря. Как в других районах и областях было, не знаю. У моих немецких родственников из бывшей автономной республики Немцев Поволжья, тоже какая-то путаница была с датами из протестантских метрических книг и их перерасчетом для советских документов. Там напутали еще хлеще, что вообще не понять что творили, то ли дважды переводили из юлианского стиля в григорианский, то ли из григорианского назад в юлианский. Ну и, естественно, что в 19 в. разница между календарями была 12 дней, а в 20 - 13, а новый век начинается не с 1 января 1900, а с 1 января 1901 г., советские работники ЗАГСов тоже не ведали.
  3. деревня Мурашово

    Не обязательно вдова, может быть, наоборот, девка или солдатка, или жена беглого или каторжника, с незаконнорожденным сыном. Не было отца, так и стал ребенок с прозвищем по имени матери, которое при первой же письменной фиксации превратили в фамилию.
  4. Безусловно, родственники. Это не фамилия Ковальский. А совсем не типичная ни для поляков, ни для белорусов. В Польше ее представители нигде компактно на собственно польских землях не проживают (как и Ящолты-Ящолды, очевидно не местные), а отдельные семьи разбросаны на вновь приобретенных в 1945 г. западных и северных территориях. Это явно католические выселенцы с Кресов. Если копать глубоко, все, в конце концов, окажутся потомками одной семьи из одного места. Где-то там, на стыке литовских и белорусских земель. Точно так же безусловно родственики все российские и казахстанские Суппесы и Проппы, моя немецкая родня по жене отцова брата, в том числе, реэмигрировавшие в США, Германию, Канаду. Только происхождение последних из одного корня к настоящему времени достоверно прослежено. В данном же случае какое-то родство однозначно. Это не только регион, но и тот самый приход, откуда происходят ваши предки с той же фамилией. Вы же надеетесь найти эту фамилию в книгах прихода Ивье. Так вот современный представитель ее с той самой территории. Ну, не поляки они оказываются. В Российской Империи их, как польскоязычных (хотя они были в той же степени и белорусскоязычны) католиков, для простоты, писали поляками. Для поляков в РИ они были литвинами, во Второй Речипосполитой, нравится это им или нет, писались поляками. Хотя в быту они ничем не отличались от православных белорусов. Да и от русских не сильно (можете посмотреть документальный фильм о посещении радзимай вески гэтай спадарыней: типично русская деревня с типично русскими старушками, разве что говор своеобразный - ныне, естественно, белорусский, ибо давно не с кем им па польскай размавляць). Сами же они были для себя тутэйшими. С 1945 г. те из них, кто не эмигрировал в Польшу, могли быть только белорусами.
  5. А.М. Петрушкевіч Літаратурная Гарадзеншчына ў постацях і лёсах вучэбны дапаможнік Раздзел 8. Паэзія Дануты Бічэль План 1. Адметнасць лірыкі Дануты Бічэль 60–70-ых гг. 2. Лірыка 80–90 гг. 3. Духоўная паэзія Дануты Бічэль апошняга часу. 4. Першая кніга прозы “Хадзі на мой голас”. “Абнімаюць рукі Беларусь…”: Творчы партрэт Дануты Бічэль Бязродная песня паэтава, што птах са сляпымі вачыма. Данута Бічэль-Загнетава – якая паэтка айчынная! Анатоль Сыс Ад роднай беларускай зямлі, ад яе бяздонных крыніцаў і рэкаў, ад спеўнага пошуму лясоў і шчырай народнай песні бярэ свае вытокі паэзія Дануты Бічэль. Улюбёнасць у гэтую зямлю, чуйная ўвага і пашана да роднага слова, крэўная знітаванасць з “людствам працы” нарадзіла ў душы будучай паэткі неадольнае жаданне “сказаць свету пра тых, каго іншыя не ведаюць, аб тым, аб чым іншыя за мяне не скажуць. У імя паветра, прапахлага жывіцай. Гаючага. Свежага” [1, c. 26]. Так хораша, прачула вызначыла яна сама калісьці свой прыход у свет паэзіі. Жыццёвы шлях Дануты Бічэль пачаўся ў нялёгкія перадваенныя гады на хутары са шматзначнай, прыгожай назвай Загасцінец, што ў Лідскім раёне, у якой чуваць не толькі прыкмета яго геаграфічнага размяшчэння, але іншае, добрае, чалавечае, – гасціннасць, цеплыня, сардэчнасць. А зусім побач – вёска Біскупцы. Менавіта ў гэтым кутку Гарадзеншчыны – выток нялёгкага, як, бадай, у кожнага чалавека, і выключнага, як у кожнага сапраўднага паэта, зямнога лёсу Дануты Бічэль. Тут, як сцвярджае яе лірычная гераіня, – пачатак пачаткаў: “Чым валодаю, тут пачалося – процьма шчаснасці, бездань тугі”. Тут у душы яшчэ зусім юнай дзяўчыны нарадзілася першае паэтычнае слова, якое сталася, па словах Алега Антонавіча Лойкі, “вельмі яркім дэбютам”, бо гэта было сапраўднае слова, сказанае ад шчырага сэрца, асвечанае непаўторным талентам: Пад казачным дубам над Нёманам сінім хлапец прызнаваўся ў каханні дзяўчыне. І рэхам той шэпт адгукаўся між гаю: –Кахаю, кахаю… Я чула пяшчотнае, шчырасці поўнае, маё, беларускае, роднае, кроўнае, такое раптоўнае, такое чароўнае, такое ласкавае, цёплае, чыстае, як сонца, агністае, як Нёман, празрыстае, як казка, быліна, як песня, жаданае, дагэтуль зусім у жыцці неспазнанае, вясновае слова ад шчырага сэрца… [2, с. 7] Верш так і называўся “Роднае слова”, надрукаваны ён быў упершыню ў газеце “Літаратура і мастацтва” 12 лютага 1958 года. У заключных радках твора гучыць прызнанне ў самым высокім пачуцці – любові да Радзімы: “Кахаю, люблю… Беларускаму краю бясконца я слова “люблю” паўтараю” [2, с. 8]. Данута Бічэль засталася вернай выказанаму ў юнацтве палымянаму прызнанню. Светлы вобраз Беларусі стаў галоўным, скразным матывам ва ўсёй лірычнай сістэме паэткі. З першых зборнікаў Радзіма паўстае як ласкавая маці: “Нібы сунічка на прагалку, сярод людзей і ціхіх ніў я падрастала дзень пры дні, твае сцяжыны прабягала”. Безумоўна, шчырае пачуццё выказвалася часам залішне сентыментальна, што характэрна наогул беларускай жаночай паэзіі, а часам занадта пафасна, што абумоўлена ўплывам тых страсных паэтычных маналогаў, вершаў-гімнаў, якіх у беларускай паэзіі нямала. Данута Бічэль поўнасцю не ўнікла артыстычных жэстаў, паклонаў, рытарычнасці: “Перад Радзімай толькі апушчуся на калені”. Адмаўленне формы публіцыстычнага маналогу-звароту да Айчыны ішло ў паэткі праз засваенне іншага кампазіцыйнага ладу верша, праз пошук адпаведнай формы, якая найлепш перадавала б шчырасць, інтымнасць пачуцця лірычнай гераіні. Гэтай “адпаведнай” для Дануты Бічэль формай стаў дыялог, які даваў магчымасць выказаць патрыятычныя пачуцці даверліва, проста. Пра тое, што гэты шлях быў плённым, гаворыць з’яўленне сапраўдных паэтычных здабыткаў: – Адкуль з такімі вачамі? – Тутэйшая… Я звычайная. Мяне маці тут нарадзіла, як сасну ў бары пасадзіла. Я зжылася з вятрамі, з нягодамі. Мне казалі, што я не гордая. Таму я не гаманлівая, што ўзрасціла зямля неўрадлівая, перакроеная, пясчаная… Тутэйшая… Я звычайная [2, с.48]. Лірычная гераіня верша ў значнай ступені “я” самой паэткі, але яно вырастае ў сімвал, збіральны вобраз, у якім – сама сутнасць нацыянальнага жаночага характару. “Ідучы толькі ад свайго суб’ектыўнага “я”, паэт не можа, не пакрывіўшы душой, пра сябе самога сказаць так прыгожа. А ў паэтэсы гэта атрымалася натуральна, бо падказана яшчэ і народна-паэтычным светаразуменнем” [3, с. 47]. “Тутэйшая”, “тут” нарадзілася, “звычайная” – гераіня не лічыць сябе выключнай. Вышэйшая, душэўная яе прыгажосць менавіта у крэўнай роднасці з беларускай зямлёй, з нялёгкім лёсам народа. “Тутэйшая” – гэта слова вынесена ў назву верша, паўтараецца ў пачатку і ў канцы. Такая страфічная кальцавая кампазіцыя нясе сэнсавую нагрузку – падмацоўвае думку аб еднасці з лёсам Радзімы. З часам гэты матыў у творчасці Дануты Бічэль пашыраецца, з’яўляюцца новыя фарбы, вобразы. Як прыклад – верш “Знітаванасць”, у якім вобраз крыніцы вырастае ў вобраз Радзімы, што жывіць творчыя сілы паэта, становіцца бяздонным вытокам натхнення, збавення ад усіх нягодаў, дапамагае раскрыцца таленту. У гэтай знітаванасці, арганічным адзінстве асабістага і народнага – ідэйная аснова светапогляду паэткі. Увядзенне ў кампазіцыю верша простай мовы надае яму своеасаблівы характар лірычнай споведзі, разбурае межы маналагічнай формы. Данута Бічэль зноў і зноў вяртаецца да вобразу Беларусі “як гістарычнай і нацыянальнай цэласнасці, інтымнай і цёплай, як дом і хата, але непараўнана шырэйшай за іх. Больш сінтэтычнай” [4, с. 176]. Як найвышэйшы акорд, своеасаблівая кульмінацыя патрыятычнай тэмы – паяднанне двух вялікіх чалавечых пачуццяў: кахання і любові – у адно непадзельнае пачуццё: “Да цябе працягваю я рукі – абнімаюць рукі Беларусь”. Глыбокім патрыятызмам прасякнута “гістарычная лірыка” паэткі, якой заўсёды была ўласціва цікавасць да мінулага свайго Краю. Яе лірычная гераіня, чалавек свайго часу, адчувае сувязь з даўнімі эпохамі, неаспрэчнае дачыненне да таго, што знаходзіцца па-за яе асабістым жыццёвым досведам. Паэтка лічыць, што “перш за ўсё неабходна ратавацць мову” [5, с. 4] як найвышэйшы здабытак нацыі, умову яе развіцця, існавання. Натхняльнікамі абуджэння нацыянальнай годнасці, народнага духу выступаюць у творчасці Дануты Бічэль вобразы гістарычных асобаў: Ефрасінні Полацкай, Францішка Скарыны, Васіля Вашчылы, Кастуся Каліноўскага, Францішка Багушэвіча і інш. Як патрабавальны наказ гучаць словы Ларысы Геніюш пра стан мовы, любоў да якой павінна стаць не замілавана-ўхвальнай, а дзейснай, актыўнай, ахвярнай: Сёння на пласе родная мова. Вырваць жывую належыць з агню. Слова “кахаю” – слабае слова. Мужнае слова – “абараню” [6, с. 307]. Данута Бічэль лічыць старэйшую паэтку сваёй духоўнай маці, а сябе – спадкаемцай і пераемніцай тых неацэнных скарбаў – мовы, гісторыі, культуры, дзякуючы якім беларускі “народ пратрываў вякі”. У творчасці Дануты Бічэль – своеасаблівае вобразнае асэнсаванне межаў роднага слова, тое, што Уладзімір Калеснік выдзяляе як “адзін з вузлавых матываў лірыкі… Межы гэтыя не геаграфічныя, а гістарычныя і гуманістычныя – гэта межы чалавечай тоеснасці” [7, с. 23]. Слова, песня з’яўляюцца для паэткі такой высокай каштоўнасцю, якая атаясамляецца з вобразамі самых родных людзей. Дануту Бічэль не раз папракалі ў адсутнасці грамадзянскасці, засяроджанасці на сваім уласным свеце перажыванняў, хоць гэты свет і ўключаў у сябе багацце вобразаў, колераў беларускіх краявідаў, быў асвечаны шчырай любоўю да Бацькаўшчына. Пажаданні “бачыць у характары лірычнай гераіні больш грамадскай актыўнасці, больш цікавасці да ўсяго, што адбываецца ў сённяшнім бурным свеце” [8, с. 26] мелі месца таму, што не было ў яе творчасці ўсхвалення савецкай рэчаіснасці, “высокіх ідэалаў Кастрычніка”, бо найвышэйшым ідэалам яна заўсёды лічыла праўду, пра што заяўляла ў сваёй паэтычнай дэкларацыі: “Высокую ноту бяру я, праўда мною кіруе, выводзіць да бойкіх дарог, слухае толькі дабро”. Як сцвярджала Ларыса Геніюш, “ад вякоў Беларусь – гэта людзі”. Але не толькі гістарычныя постаці прыцягваюць увагу Дануты Бічэль. “Людзі, якія навокал”, блізкія паэтцы, становяцца побач з вядомымі, бо яны таксама “дастойны быць уведзенымі ў пантэон славы Беларусі” (Уладзімір Калеснік). Гонар за свае карані, сцвярджэнне прыналежнасці да сялянскага роду гучаць у лірыцы паэткі: Наш род прад тварам эпохі выстаяў. Не адну абойму вораг выстраляў – так многа войнаў бацькам перажыта. Наш род упарта сее ў полі жыта [2, с. 177]. Значыць, жыве. Адзіны корань у гэтых слоў – “жыццё” і “жыта”. І пакуль будзе сеяцца ў веснавую раллю жыта – будзе працягвацца і само жыццё, бо жыццёвая моц сялянскага роду – ад жыццядайных сілаў зямлі, ад спрадвечнай працы на ёй. Праз вобразы прадстаўнікоў свайго роду сцвярджае паэтка глыбокую філасофскую думку аб несмяротнасці чалавечага жыцця. У вершы “Бальсан” перад намі праходзяць малюнкі жыцця прабабулі Пранцысі. Тут увесь яе нялёгкі лёс, у стоме, у штодзённых клопатах пра дзяцей. Але існуе непасрэдная сувязь гэтага жыцця з жыццём лірычнай гераіні, разуменне роднасці і рознасці гэтых лёсаў. Пачуццём спагады, удзячнасці да блізкага чалавека навеяны кожны радок: “Мукі бабуля зжала за мяне”. Зрабіла ўсё, што ад яе залежала, каб жыццё працягвалася ў лёсах нашчадкаў. Выканала сваю місію на зямлі. Разумеючы ўсё гэта, з вялікай адказнасцю перад пачэсным абавязкам “цуг жыцця не разбурыць” уступае на свой шлях лірычная гераіня: Зноў пра бяссмерце паспрабую. Каб цуг жыцця не разбурыць, Я за Пранцысю, прабабулю, Сустрэну золак у бары [2, с. 154]. Рыгор Бярозкін адзначаў здольнасць паэткі “адчуваць і за тых, каго ўжо даўно няма, мяняцца з імі месцамі, і не ў межах нейкай рацыяналістычнай ідэі – у абсягу сённяшняга перажывання, якое пульсуе жыва, чыста, выразна” [4, с. 176]. Прадаўжальніца роду земляробаў, жней, Данута Бічэль сваю гераіню паказвае ў пастаяннай сялянскай працы. Вось яна на жніве адчайна імкнецца ўгнацца за “дужымі бабамі”: “Перавяслы тугія рву. І ні стомы, ні пылу, ні часу, нават болю не прыкмячаю”, старанна поле грады: “Выпалю з градаў пырнік”, спрытна складае снапы: “Ты да мяне кідаеш сноп на сноп”. Непасрэдная далучанасць да спраў “людства працы” дае магчымасць сцвярджаць, што з свайго роднага асяроддзя паэтка ніколі “духоўна не выязджала” (Уладзімір Калеснік). Гераіня Дануты Бічэль, як і сама паэтка, адначасова жыве і ў родных Біскупцах, і ў роднай Гародні. Прызнанне землякам: “Змарнавала б у горадзе сэрца, каб яно не лунала між вас” – шчырае і праўдзівае. Верачы сапраўднасці пачуццяў, тутэйшы люд заўжды прызнае яе за сваю. У шматлікіх вобразах-успамінах паўстае родная вёска паэткі: “Вёска Біскупцы”, “Вытокі”, “Радасць”, “Вясковае”, “Уражанне” і інш. “Тут гадуецца людскасць мая” – гаворыць паэтка, гаворыць у цяперашнім часе, бо не адлучае сябе ад сваіх землякоў. Знітаванасць гэтая вельмі арганічная і натуральная, бо ідзе ад шчырага, свядомага адчування культурных, духоўных традыцый народа, веры ў мудрую справядлівасць вясковай маралі. Ёсць у паэткі своеасаблівы крытэрый меры вартасці чалавечага ў чалавеку. Гэта – своеасаблівая “біскупская мерка”, вышэйшай адзнакай якой з’яўляецца працавітасць. Поруч з вобразам роднага дому ўвесь час узнікае няпросты матыў вяртання. І калі ў ранняй лірыцы гэта тэма адсвечвалася толькі лёгкім смуткам, калі туды вярнуцца было так проста: прыехаць, заняцца справай і – “зноў жняя да сям’і прынята”, то з цягам часу яе пачынае трывожыць пачуццё шчымлівага неспакою, што пастаянна паўтараецца ў нялёгкім пытанні: “Як вярнуцца дахаты?” Суцяшэннем служыць усведамленне немгчымасці паўтарэння мінулага: Як вярнуцца дахаты? Спытаю у памяці, сноў. А навошта? – заспрэчыць памяць. Каб на золку з хаты ізноў? [2, с. 211] Вяртанне на ўзроўні рэальнага дзеяння – немагчымае, яго патрэбна разумець як акт умоўна-сімвалічны. Згодна з сцверджаннем Тамары Чабан, “яно ўспрысаецца як імкненне да духоўнай, маральнай вышыні іцэльнасці” [9, с. 62]. Не проста вярнуцца самой, а вяртаць страчаныя, забытыя каштоўнасці. Таму з такой упэўненасцю лірычная гераіня заяўляе свайму рэальна адсутнаму апаненту: “Думаеш, прапала? Не, вярнуся назаўжды ў забытую краіну”. Вобраз забытай краіны – гэта сімвал тых вялікіх нацыянальных здабыткаў, што чакаюць вяртання з небыцця. Біяграфія Дануты Бічэль цесна звязана з Гародняй. У многіх вершах узнікае вобраз гэтага старажытнага места, яго помнікаў: “Гародня” (Горад мой, бяссонніца мая…), “Каложа”, “Птушкі над старажытнай Каложай”, “Гародня” (На шляхах Радзімы несмяротных…), “Вандроўка па Гародні з Уладзімірам Караткевічам вясной 1965” і інш. У самым эпіцэнтры геаграфічнага і пачуццёвага абсягу Дануты Бічэль – вобраз Нёмана. Ні адна з геаграфічных назваў не паўтараецца так часта, не атаясамляецца так яскрава з яе творчасцю, як Нёман з яго прытокамі. “Прынёманская спявае” – гэтым азначэннем выдзялялі яе паэтычны голас яшчэ ў 60-ыя гады, бо столькі было ў ім своеасаблівых адценняў, сугучных з плынню вялікай ракі ды з галасамі Прынямоння. Цікава прасачыць “эвалюцыю пачуцця” лірычна гераіні да “адзінага каханага”, як называе Нёман паэтка. Ужо ў самых першых вершах створаны вобраз магутнай беларускай ракі. Ён намаляваны чыстымі, светлымі фарбамі. Наогул, настрой радаснага, часткова ідылічнага ўспрымання жыцця характэрны для ўсёй ранняй лірыкі паэткі. Нёман з’яўляецца часам не ракой, а нечым больш значным. Недарэмна ў адным раннім інтэрв’ю Данута Бічэль прызнавалася: “У дзяцінстве доўга думала, што Нёман – гэта не рэчка, а нешта зусім іншае. Рэчкай у маім уяўленні была Гаўя. Як растлумачыць? Гэта быў Нёман! Нешта такое неабдымнае, святое. Нёман – гэта бяссмерце маіх продкаў” [10, с. 16]. Адна з першых паэтычных кнігаў Дануты Бічэль мела назву “Нёман ідзе” (1964). Але гэта не толькі яркая метафара. Нёман – сапраўды, не проста рака ў яе вясновым руху. Нёман жыве. Ён вечны, як само жыццё. Гэта нават не столькі імкненне акрэсліць межы далучанасці сваёй гераіні да пэўных мясцін. Нёман абуджае паэтычную думку. Усе жыццёвыя дарогі лірычнай гераіні вяртаюць яе да роднай ракі як да першавытокаў, як да роднага дому: Трывожныя думкі дарог заўсёды вядуць да цябе. А сёння з духмяных бароў ты сам насусрач прыбег. Стаю з берагамі ўрост, не ў сілах адвесці вачэй, а ты ўдалячынь наўпрост праз сэрца маё цячэш [2, с. 23]. Ужо з гэтага верша відаць, як паступова вобраз Нёмана як бы набліжаецца, страчвае арэол святасці, становіцца істотай роднай, зямной, крэўнай. Лёс жанчыны цесна сплятаецца з Нёманам і яго прытокамі, ствараецца “цікавы вобраз – іерархічна-патрыярхальная сям’я рэк, дзе Нёман – бацька, галоўны суддзя, прытокі – яго дзеці, а для лірычнай гераіні – сёстры, сяброўкі, суперніцы, кожная са сваім лёсам і характарам” [11, с. 62]. Далучэнне да гэтай сям’і свядомае, радаснае: “Толькі Нёмну ў палон здаюся –Котра, Чорная Ганча, Дануся…” У вершах больш позняга часу ўзнікае яшчэ не зусім выразна акрэслены неспакой, чаму “плытчэе задумлівы Нёман”, гэтае пачуццё перарастае ў трывогу: “Толькі б Нёман не высах, рыбы-келбы вяліся, калыхаліся лодкі і ветразь быў лёгкі”. І ўжо страшны ў сваім безвыходным адчаі вобраз паслячарнобыльскага Нёмана стварыла паэтка ў вершах з кнігі “А на Палессі” (1989г.): Ты думаеш, Нёман, што сонца твой гон супыняе? Не, стронцый. Тут жудасны зброд цемнаты. Заткнулі крыніцам раты. Жывога цябе пахавалі, Атрутай атруцілі хвалі. А ты падзяліўся атрутай З зямелькай і з плоткай, і з рутай [12, с. 138]. Верш сведчыць пра тое, што Данута Бічэль, чыя лірычная гераіня раней знаходзілася на “мяжы здзіўлення і захаплення” чымсьці неўсвядомленым, на мяжы набліжэння да таямніцаў свету, дзе слова давала магчымасць толькі прыадчыніць заслону над гэтымі таямніцамі, стала гаварыць “адкрытым тэкстам”, звярнулася да публіцыстычнасці, якая ўключае ў сябе шырокае грамадзянскае гучанне, гарачую зацікаўленасць, праблемнасць, эмацыянальнасць, адкрытую тэндэнцыйнасць. Праблемы, што перажывае Нёман, пераносяцца ў сацыяльную сферу. Паэтка бачыць непасрэдную сувязь яго трагедыі з грамадскімі працэсамі. А першапрычынай усяго гэтага з’яўляецца духоўны нябыт, за які вымушаны пакутаваць людзі. Шматаблічнасць, шматпланавасць у адлюстраванні паэткай Нёману далі падставу Леаніду Дранько-Майсюку сцвердзіць арыгінальную думку залежнасці паэтычнага стылю ад Нёманавай плыні: “Вершы Дануты Бічэль-Загнетавай рытмізаваны дыханнем славутай беларускай ракі… Рытм гэты няроўны, як няроўная Нёманава плынь” [13, c. 6]. Зразумела, нельга літаральна прымаць гэтае вобразнае сцверджанне, але безумоўна і тое, што цячэнне ракі, неспакойнае, няроўнае, як відавочнай з’яўляецца прыхільнасць паэткі да рытмічна-раскаванага верша, што і з’явілася прычынай для такога нечаканага параўнання. Найбольш поўна біяграфізм, а гэта адна з асаблівасцей творчасці Дануты Бічэль, выяўляецца ў імкненні выказаць праз паэтычнае слова “свой боль і сваю радасць”, нялёгкі і вельмі няпросты свет жыцця жанчыны. Шчыра, праўдзіва расказаць пра жыццё жанчыны-працаўніцы, маці, жонкі, пра вялікую адказнасць за лёс сям’і, будучыню дзяцей. У чым сутнасць, прызначэнне, сэнс жыцця жанчыны? Гэтае пытанне заўсёды хвалявала паэтку. У канцы 50–пачатку 60-ых гадоў, калі яна ўваходзіла ў літаратуру, “на пярэднім плане” жыцця і мастацтва ўсё яшчэ стаяў вобраз жанчыны-барацьбіткі, грамадскі-актыўнай, дзейснай, для якой вышэйшым ідэалам было дасягненне шчаслівай будучыні для ўсіх народаў, вершы маладой паэткі ўражвалі шчырасцю, сапраўднасцю, паўнатой пачуццяў. Адсутнасць надзённасці, яркіх, канкрэтных прыкметаў часу – вось у якіх недахопах папаракалі паэтку, быццам забыўшыся, што паэзія, якая закранае вечныя пытанні жыцця, надзённая заўсёды. Пятрусь Макаль, рэцэнзуючы зборнік “Нёман ідзе, адзначаў: “Паэтка абмяжоўвае свае творчыя магчымасці… Можна толькі пашкадаваць, што яна чамусьці свядома стараецца “адмахнуцца ад трывожных турбот сённяшнага дня” [14, с. 5]. Як бы ў адказ на такія папрокі Данута Бічэль стварыла своеасаблівы паэтычны маніфест, у якім найбольш выразна вырашаюцца праблемы сутнасці жыцця жанчыны, – верш “Жаночае”. На поўным сур’ёзе палемізуючы з сваімі апанентамі і ў той жа час з добрай доляй гумару, неад’емнага спадарожніка яе характару, лірычная гераіня пачынае споведзь сучаснай жанчыны: Хіба я не сучасная жанчына? А вось маёй адсталасці прычына – прыёмны мой пакой, мая дзяржава – кухня, дзе пры цяпельцы ў дзежцы цеста пухне. Я дзейнасць пачынаю на світанні. Дарэчы, філасофскія пытанні, ці траціць нервы на дзяцей і мужа, не ўзнікнуць, покуль накарміць іх мушу [2, с. 100]. Змяшанне розных станаў, настрояў гераіні дакладна адлюстроўваецца ў перапляценні лексікі некалькіх стылістычных пластоў: ад афіцыйна-дзелавога да размоўнага. Паэтка знаходзіць шчырыя, высокія словы, каб выказаць сваё разуменне асноўнага прызначэння жанчыны: На свет з’явілася карміць і песціць. Напружаны заўсёды зрок і слых. У самы радасны, у самы горкі міг узніме голас: –Мама, дай паесці [2, с. 100]. Першы з прыведзеных радкоў асабліва ўзнёслы: у ім заключаецца кульмінацыя, асноўная думка, момант найвышэйшага душэўнага напружання. Далей рытм зніжаецца, ад разваг пра высокія матэрыі жанчыну адрывае родны, заўсёды кранальны голас дзіцяці. Усё вяртаецца на свае месцы, усё пачынаецца спачатку спрадвечнымі жаночымі клопатамі. Яны, безумоўна, заключаюць у сабе не меншую значнасць, чым любая іншая справа. Бо вынік – будучыя пакаленні, будучыня планеты. Вось чаму ў сваім “маніфесце” паэтка сцвярджае, што клопат пра жыццё, здароўе дзяцей з’яўляецца для жанчыны галоўным грамадзянскім абавязкам. Разглядаючы творчасць Дануты Бічэль, нельга не звярнуць увагу на сувязь яе паэзіі з фальклорам. І гэта не проста сувязь, а праяўленне арганічнай, натуральнай злітнасці асабістага духоўнага жыцця з народным светаўспрыманнем. Таму фальклорнасць яе творчасці, як слушна адзначыла Тамара Чабан, – гэта не толькі “засваенне народна-песенных прыёмаў паэтыкі, колькі зварот да глыбінных каштоўнасцей народнага светаўспрымання, суаднесенасць вобліка сучаснай лірычнай гераіні з фальклорна-абагуленым вобразам жанчын, традыцыяй народнай маралі” [11, с. 26]. Без перабольшання можна сказаць, што ўсе жанры вуснай народнай творчасці знайшлі адлюстраванне ў творчасці Дануты Бічэль-Загнетавай. Калі ж гаварыць пра ўплыў нейкага пэўнага жанру, то , відавочна, напачатку гэта была песня. Таму невыпадковае прызнанне паэткі ў аўтабіяграфіі: “Песня – не для воплескаў, не для славы. Гэта – сяброўка, ёй можна выліць боль і радасць. Падмога – з ёй лягчэй арэцца, прадзецца, капаецца, варыцца смачнейшая страва, ямчэй п’ецца чарка, лягчэй кладзецца бервяно на зруб, шчырэй кахаецца. У паэзію прыйшла ад песні” [1, c. 25]. Ёсць у паэзіі Дануты Бічэль яшчэ адзін адметны вобраз – сасны, які стаў скразным. Чаму менавіта гэтае дрэва? Сасна – прыгожая, высокая, стройная, моцная і разам з тым непатрабавальная. Невыпадкова да гэтага вобраза ў беларускай літаратуры звярталіся многія пісьменнікі: Якуб Колас, Максім Танк, Аркадзь Куляшоў, Пімен Панчанка, Іван Навуменка і інш. У лірыцы Дануты Бічэль гэты вобраз набывае сімвалічны, шматзначны сэнс. Як сімвал еднасці з роднай зямлёй. Нагадаем: “Мяне маці тут нарадзіла, як сасну ў бары нарадзіла”. Як сувязь паміж людскім, зямным жыццём і бязмежжам высокага неба, сусвету: “Але звінела неба высока… Трымала яго на руках сасонка”. Як вышэйшая эстэтычная асалода: “Настройваю сэрца вячыстаю музыкай бору”. Адчуць сэрцам музыку бору, песню прыроды можа толькі той, хто не адлучае сябе ад усеагульнага жыцця, хто мае душу, здольную адклікнуцца на покліч іншых жывых істот. Але самы цікавы сімвал – сасна як вобраз-адпаведнік, своеасаблівы аўтапартрэт самой паэткі, як у вершы “Ці сняцца табе хвілінаю…”. Матыў адзінства чалавека і прыроды – вядучы ў пейзажнай лірыцы Дануты Бічэль. Але і ў гэтым адзінстве, як у кожным дыялектычным, існуе супрацьлегласць, супрацьстаянне, якое паэтка імкнецца звесці да мінімуму. Сілай мастацкага слова яна аднаўляе страчаную чалавекам нашага часу еднасць з прыродай. Разам з тым дасягнуць суладдзя ў сваёй душы, як частцы прыроды, і ў чалавечых адносінах – адна з мэтаў паэзіі Дануты Бічэль. Найбольшага поспеху ў гэтым плане дасягнула яна ў цыкле “Водар і шолах”, які ўпершыню з’явіўся ў кнізе “Ты – гэта ты” (1976). Гэта сапраўдны “паэтычны гербарый” (Тамара Чабан), у якім сабраны беларускія гаючыя травы і кветкі з праўдзівымі, беражліва захаванымі ў народнай памяці назвамі. Паэзія Дануты Бічэль прыцягальная сваёй глыбокай шчырасцю, задушэўнасцю, сапраўднасцю. Прызнанай вяршыняй яе стаў зборнік “Дзе ходзяць басанож (1983), за які паэтцы ў 1984 годзе была прысуджана Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Янкі Купалы. Яна стала першай беларускай паэткай, якой была прысуджана такая ўзнагарода. Апошнім часам у творчасці гарадзенскай паэткі пераважаюць хрысціянскія матывы. Яна актыўна супрацоўнічае з часопісам “Наша вера”. Да сямідзесяцігоддзя паэткі была выдадзена кніга духоўнай паэзіі “Ойча наш”. Першай кнігай прозы Дануты Бічэль стаў мастацка-дакументальны твор “Хадзі на мой голас”. Аўтарка гэтак патлумачыла з’яўленне гэтай кнігі: “Захацелася скінуць сябе салодкую няволю рыфмаў, гэты панцыр чарапахі. Гэтая кніжка – яшчэ не развітанне, не запавет, але падвядзенне вынікаў” [15, с. 5]. Аўтарка стварыла партрэты тых, каго добра ведала і любіла. Найперш гэта абагульнены партрэт свайго роду, бацькоў, бабуляў, прабабуляў. А далей – тых, з кім зводзіў няпросты, але плённы і, відавочна, шчасны лёс паэткі. Кніга створана “на мяжы паміж паэзіяй і прозай, калі ўдаецца заскочыць за далягляд думкі, дзе пачуццё і думанне зліваюцца ў адно” [15, с. 5]. Рэцэнзуючы гэтую кнігу, крытык Леанід Галубовіч адзначыў: “Духоўнасць – галоўная і вызначальная рыса жыцця і творчасці Дануты Бічэль. І гэтай кніжкі – таксама, канва якой, дарэчы, наскрозь прашыта адмысловай біблейскай цытацыяй. Акінуўшы перажытае са сваёй сённяшняй непагрэшнасці і ўмоленасці, паэтка празорна бачыць за помнай пакутай беларускай мінуласці наступства нашых будучых светлых дзён” [16, с. 16]. Вершы Дануты Бічэль перакладзены на 13 моў свету, у тым ліку – англійскую, нямецкую, польскую, літоўскую, рускую, украінскую, хіндзі і інш. Выйшлі кнігі паэзіі на польскай мове “Ty to ty” (1981), на рускай – “Белая Русь” (1969), “Там, где ходят босиком” (1990). Паэтка актыўна займаецца перакладам з польскай мовы. Гэта найперш творы духоўнай паэзіі. Нядаўна ў яе перакладзе выйшла кніга пра знакамітага святара айца Мельхіора Фардона, які доўгі час жыў і працаваў у нашым горадзе. На працягу многіх гадоў вядзецца працэс беатыфікацыі а. Фардона, на дыяцэзіяльным узроўні ён закончыўся восенню 1998 г. Вершы, прысвечаныя Дануце Бічэль: Ларыса Геніюш “Добры дзень, дарагая, харошая…”, Уладзімір Караткевіч “Каложа”, Яўгенія Янішчыц “Данута”, “ Ірвёмся ў неабжытае”, Анатоль Сыс “Данута Бічэль-Загнетава”. Бічэль-Загнетава, Д. Выток маёй песні / Д. Бічэль-Загнетава // Вытокі песні. Аўтабіяграфіі беларускіх пісьменнікаў. Мінск: Маст літ., 1972. – С. 24–28. Бічэль-Загнетава, Д. Даўняе сонца: Лірыка / Д. Бічэль-Загнетава. Мінск.: Маст. літ., 1987. – 398 с. Тарасюк, Л. Вернасць вытокам: Фальклорныя традыцыі ў сучаснвй беларускай паэзіі / Л. Тарасюк. Мінск: Універсітэцкае. 1985. – 126 с. Бярозкін, Р. Святло і рух / Р. Бярозкін // Маладосць. – 1976. – №6. – С. 171–177. Бічэль-Загнетава, Д. Усё лятуць і лятуь тыя коні… / Д. Бічэль-Загнетава // ЛіМ. 30 чэрвеня 1989. – С.5. Геніюш, Л. Белы сон: Вершы і паэмы / Л. Геніюш. Мінск: Маст літ., 1990. 351 с. Калеснік, Ул. Свет блізкі і далёкі / Ул. Калеснік // Беларусь. – 1984. – №9. – С. 22–24. Бярозкін, Р. Свежасць і чысціня / Р. Бярозкін // Беларусь. – 1965. – №1. – С. 26–28. Чабан, Т. Приручение мира / Т. Чабан //Дружба народов. – 1985. – №3. – С. 257–259. Станкевіч, Р. Любоў – гэта ўсё / Р. Станкевіч // Работніца і сялянка. – 1984.– №1. – 15–16. Чабан, Т. Творчасць беларускіх паэтэс у святле фальклорных традыцый / Т. Чабан, Я. Гарадніцкі // Беларуская сучасная паэзія і фальклор. Мінск: Навука і тэхніка, 1988. – 127 с. Бічэль-Загнетава, Д. А на Палессі: Вершы і балады / Д. Бічэль-Загнетава. –Мінск: Маст літ., 1990. – 158 с. Дранько-Майсюк, Л. Убачыць аднойчы / Л. Дранько-Майсюк // ЛіМ. 27 верасня 1985. – С. 6. Макаль, П. З чыстых крыніц / П. Макаль // ЛіМ. 19 лютага. 1965. – С. 5. Бічэль. Д. Хадзі на мой голас / Бічэль Д. Гародня–Wroclaw: Гарадзенская бібліятэка. 2008. – 330 с. Галубовіч, Л. Пра кнігу Дануты Бічэль “Хадзі на мой голас” / Л. Галубовіч // ЛіМ. 17 кастрычніка 2008. – С. 16. Кнігі Дануты Бічэль Бічэль-Загнетава, Д. Дзявочае сэрца: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст. літ., 1961. – 47 с. Бічэль-Загнетава, Д. Нёман ідзе: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1964. – 56 с. Бічэль-Загнетава, Д. Запалянкі: Паэмы. Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1967. – 80 с. Бічэль-Загнетава, Д. Перапёлка: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1968. – 31 с. Бічэль-Загнетава, Д. Грыб-парасон: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1969. – 40 с. Бічэль-Загнетава, Д. Дзічка: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1971. – 33 с. Бічэль-Загнетава, Д. Рыжая палянка: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1971. – 18 с. Бічэль-Загнетава, Д. Доля: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1972. – 72 с. Бічэль-Загнетава, Д. Дагані на кані: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1973. – 24 с. Бічэль-Загнетава, Д. Ты – гэта ты: Паэзія / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1976. – 176 с. Бічэль-Загнетава, Д. Браткі: Вершы і паэмы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1979. – 240 с. Бічэль-Загнетава, Д. Лузанцы: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Юнацтва, 1982. – 40 с. Бічэль-Загнетава, Д. Дзе ходзяць басанож: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1983. – 95 с. Бічэль-Загнетава, Д. Габрынька і Габрусь: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Юнацтва, 1985. – 40 с. Бічэль-Загнетава, Д. Загасцінец: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1985. – 94 с. Бічэль-Загнетава, Д. Даўняе сонца. Лірыка / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1985. – 398 с. Бічэль-Загнетава, Д. А на Палессі: Вершы і балады / Д. Бічэль-Загнетава. –Мінск: Маст літ., 1990. – с. 158. Бічэль-Загнетава, Д. Божа мой, Божа: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1993. – 34 с. Бічэль-Загнетава, Д. Гараднічанка: Вершы / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Юнацтва, 1993. – 50 с. Бічэль-Загнетава, Д. Крэсавякі: Вершы (у суаўт.) / Д. Бічэль-Загнетава. – Мінск: Маст літ., 1993. – 32 с. Бічэль, Д. Ты не самотны…: Вершы (у суаўт.) / Д. Бічэль. – Гродна: Гродз. абл. узбуйн. друкарня, 1997. – 80 с. Бічэль, Д. Снапок: Выбраныя вершы / Д. Бічэль. – Мінск: Маст літ., 1998. – 446 с. Бічэль, Д. Снапок: вершы / Д. Бічэль. – Гродна: Гродзенскі маладзёжны “Альянс імя Вітаўта Вялікага”, Гродзенскае абласное аб’яднанне “Ратуша”. – 84 с. Бічэль, Д. На белых аблоках сноў: Вершы / Д. Бічэль. – Мінск: Про Хрысто, 2002. – 76 с. Бічэль, Д. Нараджэнне Езуса Хрыста, нашага Збаўцы. Вершаваная батлейка / Д. Бічэль. – Мінск: Про Хрысто, 2005. – с. 32. Бічэль, Д. Ойча наш: Вершы / Д. Бічэль. – Мінск: Про Хрысто, 2008. – 24 с. Бічэль Д. Хадзі на мой голас / Д. Бічэль. – Гародня–Wroclaw: Гарадзенская бібліятэка, 2008. – 330 с. Літаратуразнаўчыя артыкулы, прысвечаныя творчасці Дануты Бічэль Арочка, М. Звязана крэўнымі вязкамі. Штрыхі да партрэта / М. Арочка // ЛіМ. 1998. 1 студзеня. – С.5. Барсток, М. Пяснярка з Прынямоння / М. Барсток // Работніца і сялянка. – 1975. – №7. – С. 6. Берёзкин, Р. Подлинность / Р. Берёзкин // Дружба народов. – 1977. – №4. – С. 269–271. Вярцінскі, А. Што патрэбна ў жыцці? / А. Вярцінскі // Высокае неба ідэала: Літ.-крытычн. артыкулы. – Мінск: Маст літ., 1979. – С. 35–37. Гаўрусёў, С. Без заніжаных мерак / С. Гаўрусёў // Полымя. – 1976. – №10. – С. 173–175. Голуб, Ю. Гэта – яна! // ЛіМ. 21 верасня 1984. – С.:. Голуб, Ю. І вяслуеш у вёскі і ў вёсны…/ Ю. Голуб. ЛіМ. 21 лістапада 1965. – С. 7. Лойка, А. Сустрэчы з днём сённяшнім / А. Лойка. – Мінск: Народная асвета, 1968. – С. 133–135. Пяткевіч, А. З народных крыніц // Настаўніцкая газета. 23 студзеня 1980. – с. 4. Пяткевіч, А. Ад Біскупцаў, ад Нёмана і Гародні / А. Пяткевіч // Старонкі спадчыны: культурнае памежжа Гродзеншчыны: працэсы, з’явы, асобы / А. Пяткевіч. – Мінск: Бел. кнігазбор. – С.209–218. Петрушкевіч, А. Нёман – не проста “реченька” / А. Петрушкевіч // Полымя. –1992. – №6. – С. Петрушкевіч, А. Мастацкае адлюстраванне фальклорных жанраў у творчасці паэткі Дануты Бічэль / А. Петрушкевіч // Нацыянальнае і агульначалавечае ў славянскіх літаратурах. М-лы міжнар. нав. канф. 19–20 верасня 2007г. Ч.2. Гомель, 2007. – С.129–132. Петрушкевіч, А. Гародня і Гарадзеншчына ў творчасці Дануты Бічэль / А. Петрушкевіч // Краязнаўства як адзін з накірункаў вучэбна-выхаваўчай работы ў школе і ВНУ. Матэрыялы рэсп. нав. канф. 28–29 сакавіка 2008. Брэст, 2008. – С. 175–181. Руцкая, А. Увагі варты пошук / А. Руцкая // ЛіМ. 21 кастрычніка 1977. – С. 5. Суровцев, Ю. Мир души человеческой / Ю. Суровцев // Новый мир. – 1978. – №5. – С. 292–294. Сямёнава, А. "На белых аблоках сноў" / А. Сямёнава // Наша вера. – 2007. – №4. – С.39–41. Тарасюк, Л. Злітнасць з песняй / Л. Тарасюк // Маладосць. – 1979. – №5. – С. 292–294. Чабан, Т. Крылы рамантыкі: Рамантычныя тэндэнцыі ў сучаснай беларускай паэзіі / Т. Чабан. – Мінск: Навука і тэхніка, 1982. – С. 73–75, С. 111–113. Чабан, Т. Традиция обязывает / Т. Чабан // Неман. – 1984. – №3. – С. 163–166. Чабан, Т. «Верю словам…” / Т. Чабан // Неман. – 1985. – №11. – С. 174–177. Янішчыц, Я. Дома! / Я. Янішчыц // Маладосць. – 1988. – №1. – С. 170–174. https://ebooks.grsu.by/lit_grodn/razdzel-8-paeziya-danuty-bichel.htm
  6. Интервью Дануты Бичель "Радио Свобода" и отрывок из ее автобиографической книги "Иди на мой голос": https://www.svaboda.org/a/1190955.html 14 жнівень 2008, 14:15 Радыё Свабода ДОМ ЛІТАРАТАРА У “Доме літаратара” АЎТАР І ТВОР ДАНУТА БІЧЭЛЬ: “Я ЎСЁ ЖЫЦЬЦЁ ІШЛА НА ГОЛАС БЫКАВА” У сэрыі “Гарадзенская бібліятэка”, што выдаецца пад патранатам лідэра руху “За свабоду” Аляксандра Мілінкевіча, пабачыла сьвет кніга ўспамінаў і эсэ Дануты Бічэль “Хадзі на мой голас”. 10 жніўня яе прэзэнтацыя адбылася ў Зэльве, дзе з аўтаркай сустрэўся Міхась Скобла. Міхась Скобла: “Спадарыня Данута, чаму вы вырашылі назваць сваю новую кнігу сказам-поклічам “Хадзі на мой голас”?” Данута Бічэль: “Хадзі на мой голас” – гэта народная назва. Але мне яе аднойчы падказаў у цемры Васіль Быкаў. Мы былі ў Скідзелі, на нейкай вечарыне, выйшлі з клуба, было цёмна, ішоў дождж, вакол стаялі лужыны, і ён гукнуў: “Хадзі на мой голас”. І мне падумалася – як ён добра сказаў, бо я ўсё жыцьцё ішла на яго голас. І калі шукалася назва для кнігі, я ўспомніла гэты выпадак і гэтую фразу”. Скобла: “Існуе меркаваньне, што чалавек мэмуарамі спрабуе перапісаць набела чарнавік уласнага жыцьця. А якім пабуджальным матывам кіраваліся вы пры напісаньні кнігі?” Бічэль: “Не хацелася чорнага выцягваць… Ёсьць жа й іншага характару ўспаміны. Мне падабаецца, як сказала адна польская актрыса: “Ня ўсё на продаж.” Нешта хочацца пакінуць для сябе, каб людзі ня ведалі. Прынамсі, я так рабіла. У маіх успамінах любоў і праўда супадалі. Мая любоў – гэта мая праўда. Я выбрала такіх людзей, якіх я сапраўды моцна любіла, якія ўпрыгожылі маё жыцьцё, без якіх мне жылося б яшчэ горай. Шмат хто з тых, каго я вельмі любіла, проста ня трапіў у гэтую кніжку, бо ў мяне проста пакуль не знайшлося словаў. Вядома ж, узровень гэтых эсэ розны. Напрыклад, я не была падрыхтавана напісаць пра Васіля Быкава і Аляксея Карпюка. Чамусьці мне вельмі цяжка было пра іх пісаць. Мне не хацелася пакрыўдзіць іх жонак нейкай драбязой. Пра іх я напісала сьпехам на патрабаваньне выдаўца”. Скобла: “А хто апрача згаданых творцаў пакінуў сьветлы сьлед у вашым жыцьці?” Бічэль: “Ну, вядома ж, наша агульная сяброўка і зямлячка Ларыса Геніюш. Я пра яе напісала і дадала да эсэ тыя лісты, якія друкаваліся ў “Нашай веры”, – лісты яе апошніх гадоў. У мяне не захавалася наша першая перапіска, я прыкладна ў 1967 годзе спаліла вельмі шмат чаго. Перабіралася з адной кватэры ў другую, і быў такі час, што я падумала: нашто яно будзе тут ляжаць? Сьветла ўспамінаю я сваіх дарагіх сябровак і настаўніцаў Натальлю Арсеньневу, Зоську Верас, Ірыну Платонаўну Крэнь. Пэўна ж, яны розны ўклад унесьлі ў нашу культуру, але для мяне яны былі раўназначныя і вельмі дарагія. У мяне ёсьць эсэ, якое называецца “Яблынькі”. У ім – пра тых, каго людзі ўжо нават ня ведаюць, а можа, і ня ведалі, але яны былі маімі вельмі блізкімі сябрамі, гэта слонімцы Іван Сяргейчык, Анатоль Іверс і Рудольф Пастухоў. Успамінаю я пра Венанцы Бутрыма з Баранавічаў, зь якім мы перапісваліся, а калі ён памёр, то жонка ягоная прыслала мне на памяць ад яго два пэйзажы з конікамі”. Скобла: “У сваіх успамінах пра Васіля Быкава вы пішаце: “Быкаў вырас з Горадні, як падлетак з адзеньня. І зь Беларусі вырастаў. Быкаў паехаў з Горадні на ўсход, а лёгіка падказвае, што з Горадні трэба выяжджаць на захад”. Вы сапраўды лічыце, што Быкаў адпачатку, у 70-я гады, зрабіў бы больш слушна, калі б выехаў на Захад?” Бічэль: “Найлепей было б, каб ён нікуды не выяжджаў. Хай сабе ён і вырас, і яму сапраўды ў Горадні цесна было. Проста час быў такі, што ўсюды пісьменьнікаў скублі з усіх бакоў. Я ня думаю, што паездка на захад Васілю Быкаву дапамагла ў нечым, ён і паехаў туды ў сталым веку, калі чалавек стомлены. І ён усё сваё галоўнае да тае пары ўжо напісаў. Тое самае – і ягоная “паездка” на ўсход. Я цяпер не магу нават прааналізаваць: а што, хіба ў Менску расквітнеў талент Быкава? Усё сваё лепшае ён напісаў, калі быў здаровы, дужы, калі ён узьнімаўся ўгору ў жыцьці, меў добрыя фізычныя і духоўныя сілы. Нягледзячы на ўсе непрыемнасьці, якія ён меў ад сваёй літаратуры”. Скобла: “Ці істотная для вас тая акалічнасьць, што прэзэнтацыя вашай кнігі адбываецца 10 жніўня ў Зэльве?” Бічэль: “Мне вельмі прыемна, што кніга “сасьпела” якраз перад днём нараджэньня Ларысы Геніюш. У кнізе я напісала не пра ўсіх людзей, каго я любіла, і хто мяне любіў. Сказана пакуль пра Ўладзімера Караткевіча, Янку Брыля, Мацея Канановіча, Чэслава Мілаша, які мяне ня чуў, ня бачыў, але мне здаецца, што мы зь ім былі ўсё жыцьцё знаёмыя... Сярод усіх іх Ларыса Антонаўна займае першае месца. Яна сапраўды – мая духоўная маці, яна мяне стварыла. Я пра гэта пішу”. Скобла: “Пра два гады нас чакае 100-годзьдзе Ларысы Геніюш. Высілкамі грамадзтва выдадзеныя яе кнігі (асобным томам выйшла эпісталярная спадчына), у зэльвенскай царкве ўсталяваная мэмарыяльная шыльда, у Зэльве пастаўлены помнік. Што яшчэ варта было б зрабіць да юбілею?” Бічэль: “Сабраць і выдаць усю яе перапіску. Яна вельмі цікава працавала ў эпісталярным жанры, столькі цікавага для нас пакінула ў лістах! Яе лісты – як літаратурныя творы. Адзінае, трэба акуратна папрацаваць, каб у лістах не паўтараліся адны і тыя ж думкі. А ўвогуле, трэба выдаць усе творы Геніюш ад пачатку да канца – вершы, прозу, успаміны, паэмкі яе ўсе, і ўдалыя, і няўдалыя. Бо былі ў яе і такія, якія яна пісала на заказ сваім сябрам – за машыну дроваў, але яны таксама маюць сваю вартасьць. Адным словам, варта выдаць усё, што Ларыса Антонаўна напісала”. Скобла: “Янка Брыль неяк сказаў, што поўны збор твораў – гэта пасьмяротнае пакараньне пісьменьніка…” Бічэль: “Я пра гэта напісала ў эсэ пра Янку Купалу. Для мяне клясык, мой дарагі родны клясык, мой духоўны бацька, мой прарок, мой апостал, ён настолькі дарагі, што мне цікава вывучаць усе праявы ягонага жыцьця. Я чытаю, і мне цікава ведаць: а што ён там натварыў і па-за высокім узроўнем? Вышыня ягоная ад гэтага не зьніжаецца”. ДАНУТА БІЧЭЛЬ. З КНІГІ “ХАДЗІ НА МОЙ ГОЛАС” У 1988 годзе ў Беластоку я даведалася адрас Натальлі Арсеньневай і напісала ёй ліст. Яна адказала. Яна ня верыла ўжо, што можна хоць лістком даляцець да Беларусі. За паўстагодзьдзя жыцьця на чужыне. Перапіска наша была нядоўгай. Натальля мне адказвала з доўгімі перапынкамі, і лісты ішлі доўга. Яна хварэла, яе блізкія хварэлі, яе ўнучка перанесла траўму, трапіла ў аварыю. Яе нявестка памерла маладой, пакінула двое дзетак і старых бацькоў, паэтка дапамагала сыну апекавацца ўсімі. Яна прыслала мне том вершаў “Між берагамі” з надпісам: “Дарагая Данута! Дзеляць нас з Вамі адлегласьці ў тысячы міляў, але чуемся мы, быццам лучыць і нас, і нашую творчасьць нешта непадзельнае й чарадзейнае, а гэта слова – Беларусь! Ці ж не? Хай жа ж будзе яно, гэта слова, і з намі заўжды і ўсюды. Натальля Арсеньнева, кастрычнік 1989 году”. Шкадую моцна, што я не напісала ёй пра яе паэзію ўсіх добрых словаў. Як яна натхняла мяне, захапляла ад першых спатканьняў у віленскім часопісе “Калосьсе”, які я чытала ў гарадзенскім архіве яшчэ студэнткай. Яе вершы – гэта шквал пачуцьцяў, гэта як усё роўна нехта ўзьнімае цябе – і ты даеш нырца ў блакіт, у асьвяжальны моўны вір – і робісься такой жа шматколернай, стракатай і сьвежай, як яе вершы. Адкуль на фоне нашай ціхай зеляніны гэтая шматбарвовасьць, гэтая пачуцьцёвая буйнасьць, інакшасьць, гэтая сьвяточнасьць?! Як Ніягарскі вадаспад – такая высокая, глыбокая, акіянская, такая нястрымная, як бы яна прадчувала сваё будучае жыцьцё ня ў сьціплай прыродзе, а там, сярод індзейскіх і негрыцянскіх цёмных рваных рытмаў, хрысьціянская і язычніцкая, яна лавіла сваім чуцьцём гэтую ўсю непамернасьць і зьнішчала спакой традыцыйных дактыляў, анапэстаў. I мова яе беларуская – як бы ня наская гэта мова, мова слоўнікаў братоў Гарэцкіх і Ластоўскага, нібыта сялянская, а зусім элітная. “Італьскае віно пагарай праліецца...” “Пакуль павесіць ноч на чорным небе ветах, я кужалем сівым няўзнак датку свой верш...” Вядома, цякла ў яе паэзіі кроў Міхаіла Лермантава, які быў яе продкам па жаночай лініі, вядома, ужо былі створаны гарадзкія вершы Максіма Багдановіча... А Іосіф Бродзкі яшчэ не нарадзіўся. Ён найбліжэй да яе па творчай манеры, – гэтаксама нанізваў вобразы, грувасьціў іх, як Натальля Арсеньнева. У часопісе “Калосьсе” я разглядвала фотку Натальлі Арсеньневай і Максіма Танка: яны неяк інтымна прытуліліся, як два галубкі, двое шчасьлівых у сва-ёй духоўнай сяброўскасьці, лучнасьці... А містычна – з другога боку – я каля Максіма Танка бачыла Ларысу Геніюш. Не спытала ў яе і ня ведаю, ці спрабавала Ларыса напісаць Натальлі ў ЗША, ці хоць калі яны сустрэліся... Затое Анатоль Іверс апавядаў, як у вайну прыехаў у Слонім беларускі тэатар зь Менску, у якім Натальля Арсеньнева працавала, загадвала літаратурнаю часткаю. Былі яны знаёмыя па віленскім друку, таму Натальля з даверам сказала, што немцы хутка пакінуць Беларусь, а ёй давядзецца выехаць на эміграцыю. Анатоль Іверс прапаноўваў ёй сувязь з падпольлем, але яна ведала, што камуністы яе не пашкадуюць, – муж працаваў у Самапомачы... “Дык дай мне роднага парогу даткнуць, пакуль замкнецца кола...” – Прасіла паэтка малітоўна ў Бога. Кола замкнулася, там засталася Натальля Арсеньнева – за акіянам, а лісткі яе думак, яе вершаваных радкоў прынесьлі пошта і любоў да нас. Да нас, якія “паміж берагамі...” Толькі не рака нас разлучала, а нябёсы. Ці ёсьць у іх берагі? Натальля Арсеньнева вытрывала паўстагодзьдзя жыцьця на эміграцыі. Была яна духоўна дужай, мела Бога ў сэрцы, мела слова роднае, за якое трымалася, мела сям’ю і “запраўдную” сяброўку Яню Каханоўскую – бабулю Данчыка Андрусішына з роду Луцкевічаў (памерла 17.07.2005 году). На эміграцыі людзі не жывуць, а ў большасьці выжываюць, трымаюцца ад сустрэчы да сустрэчы за Бога і ўспаміны, якія перабіраюць у памяці. Некалі да апошняй вайны нашы дзяды езьдзілі ў Амэрыку па заробкі на хлеб. I вярталіся. Жыць чалавеку трэба дома, чалавек – ня дрэва, і без магілаў продкаў ён засыхае. Або прыжываецца на чужым дрэве, як прышчэп. Вялікая беларуская паэтка Натальля Арсеньнева перад разьвітаньнем пісала мне ў лістах – пра Беларускі Крыж, усталяваны ў Канадзе, пра Чарнобыль, пра надвор’е, пра баравічкі, якія яна зьбірала ў парку, быццам яны прарасьлі празь зямную цьвердзь зь Беларусі, яна цытавала сама сябе. Яна бачыла і разумела чужое, але жыла толькі сваім. На чужыне няма шчасьця. ----- Документальный фильм про нее: https://knihi.com/none/Chadzicie_na_moj_holas.html ----- Статьи, отрывки из стихов
  7. Данута Іванаўна Бічэль-Загнетава Данута Бічэль-Загнетава (нар. 3 снежня1937[1]/1 студзеня 1938[2][3], в. БіскупцыЛідскага раёна Гродзенскай вобласці) — беларуская паэтэса. Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Я. Купалы (1984) за зборнік вершаў «Дзе ходзяць басанож». Узнагароджана медалём. Займаецца грамадскай, літаратурнай, асветніцкай дзейнасцю. Інфармацыя Данута Іванаўна Бічэль-Загнетава Асабістыя звесткі Дата нараджэння: 3 снежня 1937(81 год) ці 1 студзеня 1938(81 год) Месца нараджэння: Біскупцы, Лідскі раён, Баранавіцкая вобласць, БССР, СССР Грамадзянства: СССР Беларусь Альма-матар: Навагрудскае педагагічнае вучылішча[d] (1957) Гродзенскі педагагічны інстытут імя Янкі Купалы(1962) Месца працы: Музей Максіма Багдановіча Прафесійная дзейнасць Род дзейнасці: паэт, празаік Гады творчасці: 1960 — цяп. час Кірунак: лірыка Жанр: вершы, пераклады, проза Валодае мовамі: беларуская Мова твораў: беларуская Дэбют: 1958 Грамадская дзейнасць Член у Саюз пісьменнікаў СССР Прэміі: Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР імені Янкі Купалы (1984) Біяграфія Нарадзілася ў сялянскай сям'і. Скончыла Навагрудскае педагагічнае вучылішча (1957), аддзяленне беларускай мовы, літаратуры і гісторыі Гродзенскага педагагічнага інстытута імя Я. Купалы(1962) З 1962 года выкладала беларускую мову і літаратуру ў школах Гродна. Член СП СССР (1964). З 1982 загадчыца Дома-музея Максіма Багдановіча ў Гродна. Член Беларускага ПЭН-цэнтра (1989). Вядомая грамадская дзеячка, адна з арганізатараў і актыўных удзельнікаў суполкі Максіма Багдановіча, з верасня 1988 года — член БНФ. Прымала ўдзел у мітынгах, якія праходзілі ў Гродна. Каардынавала дзейнасць рэгіянальных суполак БНФ у Гродзенскай вобласці. Была адным з ініцыятараў выпуску самвыдавецкай газеты «Рэанімова». Уваходзіла ў групу падтрымкі кандыдата ў дэпутаты ВС БССР М. Ткачова (1990). Творчасць У друку выступае з 1958[3] (газета «Літаратура і мастацтва»). У вершах, арганічна звязаных з народна-паэтычнай традыцыяй, апявае Радзіму, жыццё працаўнікоў вёскі, прыгажосць роднай зямлі[3]. Аўтар зборнікаў паэзіі «Дзявочае сэрца» (1961), «Нёман ідзе» (1964), «Запалянкі» (1967), «Доля» (1972), «Ты — гэта ты» (1976), «Браткі» (1979), «Дзе ходзяць басанож» (1983), «Загасцінец» (1985), «Даўняе сонца» (1987), «А на Палессі» (1990), «Божа, мой Божа» (1992), «Нядзелька» (1998), «Снапок» (1999), «На белых аблоках сноў» (2002), «Стакроткі ў вяночак Божай Маці» (2004), «Нараджэнне Езуса Хрыста, нашага Збаўцы» (2005), «Ойча наш…» (2008), «Iду сцяжынаю да Бога» (2012), «Выбраныя творы»(2016),«Дайсці да Каложы»(2017). Напісала паэмы і кнігі вершаў для дзяцей «Перапёлка» (1968), «Грыб-парасон» (1969), «Дзічка» (1971), «Рыжая палянка» (1971), «Дагані на кані» (1973), «Лузанцы» (1982), «Габрынька і Габрусь» (1985), «Гараднічанка» (1993). Аўтар кнігі нарысаў, мемуараў і эсэ «Хадзі на мой голас» (Вроцлаў, 2008), выдала кнігі прозы «Мост святога Францішка» (2010), «Правінцыя святога Францішка» (2013). Зноскі ↑ Дэмакратычная апазіцыя Беларусі. 1956—1991 гг. Персанажы і кантэксты. Рэд. А. Дзярновіч. — Мн., 1999. ISBN 985-6374-08-1. ↑ Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X ↑ 3,0 3,1 3,2 Бичель-Загнетова Данута Ивановна // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 59. — 737 с.
  8. Наверняка родственница тех Бичелей. Госпожа (спадарыня) Данута Ивановна Бичель-Загнетова. Поэтесса. Белорусская националистка. Ревностная католичка. Ее земляки и предки, вероятно, в Ивье в костел ходили. Ближайшая к ее родному хутору Загостинец деревня Бискупцы находится примерно на полдороги между Лидой и Ивьем, но ближе к последнему нас. пункту: https://www.google.com/maps/place/53.847109,+25.562498/@53.8558061,25.502839,10z При таком рьяном белорусском патриотизме, судя по ее же стихам, ее земляки старшего поколения вообще терялись в своей самоидентификации, считая себя просто тутэйшими (здешними, местными): – Адкуль з такімі вачамі? – Тутэйшая… Я звычайная. (- Откуда ты, глазастая девчина? - Обычная я... Здешняя.) Очевидно, все эти тутэйшия одинаково хорошо знали белорусский, польский и русский (которыми она сама прекрасно владеет). Но белорусское самосознание приобрели уже в советское время - при том, что сама автор и ее единомышленники ее поколения, получив от СССР все, все советское ненавидят и отрицают. http://kamunikat.org/Biczel_Danuta.html&lang=PL Нарадзілася 03.12.1937 (па іншай версіі 01.01.1938) у вёсцы Біскупцы Лідзкага павета Наваградзкага ваяводзтва (цяпер Лідзкі раён Гарадзенскай вобласці), паэтка, грамадзкая дзяячка. Скончыла пэдагагічную вучэльню ў Наваградку, у 1962 скончыла аддзяленьне беларускай мовы і літаратуры гісторыка-філялягічнага факультэту Гарадзенскага пэдагагічнага інстытуту. Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры гарадзенскай школы працоўнае моладзі. З 1982 - старшы навуковы супрацоўнік Гарадзенскага абласнога гісторыка-археалягічнага музэю. З 1982 зьбірае матэрыялы, якія тычацца жыцьця і творчасьці Максіма Багдановіча. Праз руплівасьць Дануты Бічэль у 1986 адкрытая музэйная экспазыцыя «Дом Максіма Багдановіча», дзе Спадарыня Данута працавала дырэктаркай (да 1998). Вядомая ў Горадні й краіне грамадзкая дзяячка. Адна з арганізатараў і актыўных удзельнікаў суполкі Максіма Багдановіча, зь верасьня 1988 - у БНФ. Брала ўдзел у мітынгах, якія праходзілі ў Горадні. Каардынавала дзейнасьць рэгіянальных суполак у Гарадзенскай вобл. Была адным зь ініцыятараў выпуску самвыдавецкай газэты «Рэанімова». Уваходзіла ў групу падтрымкі кандыдата ў дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР М.Ткачова ў 1990. Перад выбарамі ў горадзе зьявіліся ўлёткі, на якіх быў зьмешчаны фотаздымак з часопісу «Политический собеседник» (да 1989 - «Коммунист Белоруссии») з надпісам «Яна сярод тых, чые рукі ў крыві нявіннага беларускага народа...». Як сьцвярджае Данута Бічэль, гэтай акцыяй ёй «стваралі імідж дурной (псыхаватай) вясковай паэткі». Цяпер займаецца грамадзкай, літаратурнай, асьветніцкай дзейнасьцю. Сяргей Сахараў http://slounik.org Бічэль Данута :: Publikacje Мост святога Францішка Бічэль Данута Кніга «Мост святога Францішка» – працяг папярэдняй кнігі Дануты Бічэль «Хадзі на мой голас» (2008, Гародна-Вроцлаў). Але аснову той кнігі склалі ўспаміны пра вялікіх сяброў, настаўнікаў, вядомых у Беларусі і нават у свеце, такіх як Янка Купала, Максім Багдановіч, Васіль Быкаў, Ларыса Геніюш, Уладзімір Караткевіч, Наталля Арсеннева, Чэслаў Мілаш, Янка Брыль, Аляксей Карпюк… У гэтай кнізе аўтар апавядае пра людзей духоўна прыгожых, якія ж... Więcej » Ойча наш... цыкл вершаў Бічэль Данута Цыкл вершаў «Ойча наш...» вядомай паэткі, лаўрэата Дзяржаўнай прэміі імя Янкі Купалы Дануты Бічэль — гэта паэтычнае асэнсаванне малітвы Панскай, кожнага яе радка, a таксама вельмі асабісты, кранальны зварот дзіцяці да Нябеснага Айца, у якім удала i тонка знітавана долінае з горнім. Гэта сапраўдная паэзія, натхнёная i асвечаная малітваю. Więcej » Хадзі на мой голас Бічэль Данута Książka znanej grodzieńskiej poetki Danuty Biczel „Chadzi na mój hołas” (Idź za moim głosem), to wspomnienia, szkice poświęcone znanym osobom, z którymi Pani Danuta albo się spotykała, albo czyja twórczość miała wpływ na jej życie i twórczość. Książka rozpoczyna się podróżą poetki do jej wsi rodzinnej, do Biskupic. Każdy kolejny szkic, jest także opisem własnego losu w kontekście historycznych wydarzeń. Są tu portrety znanych grodnian i... Więcej »» Нараджэнне Езуса Хрыста, нашага Збаўцы Вершаваная батлейка Бічэль Данута Pastuszkowie, Maria, Józef i nowonarodzone Dzieciątko – biblijne motywy, czas narodzin Jezusa Chrystusa opowiedziane wierszem. Wierszowana betlejka (szopka betlejemska) Danuty Biczel – gotowy scenariusz, sztuka sceniczna nie tylko dla teatru lalek, lecz także dla młodych i starszych wykonawców. Rymowane role, kwestie, które łatwo zapadają w pamięć i prosty język, pozwalają wykorzystać sztukę bez wstępnej adaptacji. Utwór czytany według ... Więcej »» Стакроткі ў вяночак Божай Маці Вершы Бічэль Данута Абраз Маці Божай Будслаўскай — самы сціплы ў сваей прыгажосці. Малітоўнае агляданне яго з любоўю - падстава для глыбокай малітвы. Да Вастрабрамскай Божай Маці Міласэрнай — пачуццё на ўзроўні гістарычнай традыцыі, агульначалавечага яднання i дзіцячай казкі. У Вострую Браму нашых бабуляў вяла глыбокая вера ў тое, што Маці Божая вырашае ўсе беды адразу i канчаткова. Да Белагрудскай Божай Маці Міласэрнай у аўтаркі шмат асабістых пачуццяў i ... Więcej » На белых аблоках сноў Вершы Бічэль Данута Кніга духоўных вершаў аб шчасці яднання з праўдай Хрыстовай, якую нясуць Яго пасланнікі па дарогах сусвету; аб шчасці наведвання святых месцаў і месцаў аб'яўлення Маці Божай, аб шчасці далучэння да хрысціянскай супольнасці вялікіх святых у самым пачатку беларускай малітвы. Więcej » Снапок выбраныя вершы Бічэль Данута У кнігу выбранага «Снапок» укладзены вершы з адзінаццаці зборнікаў. Паэтэсе ў жыцці пашэнціла на сяброўства з вялікімі жанчынамі Беларусі — Ларысай Геніюш і Зоськай Верас. У заходняй вёсцы Біскупцы ды ў другіх вёсках і мястэчках Гародзеншчыны яшчэ не высахлі крынічкі словаў і вобразаў, а Гародня спрыяе ўсё давесці да толку. Зборнік збіраўся шчыра і любоўна. Więcej » Нядзелька Вершы Бічэль Данута Зборнічак вершаў "Нядзелька" - гэта плён працы аднаго года і вяртанне да некаторых ранейшых вершаў, якія адпавядаюць святочным думкам; пераробкі - зусім не канчатковыя папраўкі, а новыя варыянты ў нядзельнвм настроі тых самых, надрукаваных у папярэдніх зборнічках, вершаў. Спяваюць жа ў розных вёсках па-рознаму тыя самыя песні. Старасць, стома - гэта нядзелька, гэта шчаслівае вяртанне да бясконцага Божага Свята... Więcej » Ты не самотны... Бічэль Данута, Чобат Алесь Зборнік вершаў "Ты не самотны..." — падарунак Максіму Багдановічу да 80 гадоў з дня яго смерці двух паэтаў з Гродна, якія працуюць у Музеі Максіма Багдановіча, якія гэты музей стварылі. Алесь Чобат апісаў у вершах долю Паэта, а Данута Бічэль па-жаночы прызналася Яму ў любові, паколькі Ён у сваім доме жывы, Яго несмяротная душа — у Яго несмяротнай паэзіі, паколькі ў Бога няма падзелу на жывых і мёртвых. Два паэты натхнёныя Яго натхненнем... Więcej » Гараднічанка Вершы Бічэль-Загнетава Данута Зборнік вершаў лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Беларусі Дануты Бічэль-Загнетавай ахоплівае творы для дзяцей, напісаныя паэткай на працягу дваццаці гадоў. Шчыра і пранікнёна, па-сяброўску распавядае яна юным чытачам аб Радзіме, яе лясах і пушчах, рэках і азёрах, звярах і птушках. Więcej »
  9. Я так думаю, восприемники Франчишек Бичель (Франц - это усеченная русская адаптация исконного польского имени Franciszek; в метрических книгах до 1828 г. это имя, писалось, скорее всего, по-латински как Franciscus - Франциск, уж точно не как немецкое Franz) и Каролина Врочиньска (Врачинская, Вроченская в русских источниках) - это родные брат и сестра Каетаны Бичель-Ящолд. Восприемники же Вроченские (Wroczyńscy - мн.ч. от Wroczyński) Михал и Адольф (Michał i Adolf, по-латински - Michael et Adolphus) - вероятно, муж Каролины и его отец или брат. Только кто из них кто смотреть надо по другим источникам. Небось и Вроченские детей крестили.
  10. Разве что в самом белорусском архиве (еще следует выяснить в каком именно, для чего надо открыть хоть какую-нибудь открытую пленку и поискать там, кстати, сведения о рождении матери Каетаны и информацию о ее бабке и деде и других родственниках). Пленки за эти годы на сайте familysearch недоступны - по крайней мере, для россиян. Хотя они там загружены и умеющий наверняка сумел бы их хакнуть. А если это имя некрестильное, а второе, родительское? Думаю, и в этом случае опознать ребенка можно, по именам родителей и других их детей из первого списка, которые наверняка канонические: "Женат на Антонине. Имеет детей: сыновей - старшаго Франца 18 л., Казимира 4 л., Адама 2 л.; дочерей - Каролину 16 лет, Габриелю 9 л. и Каетану 8 лет" (по-польски: Antonina, Franciszek, Kazimierz, Adam, Karolina, Gabriela, Kajetana, по-латински: Antonina, Franciscus, Casimirus, Adamus, Carolina, Gabriela, Caietana). Даже если семья Бичель в этом приходе была не единственная. Если в католических книгах информации о данной семье не найдется, необходимо проверить когда окончательно прикрыли униатские церкви в Белоруссии (Литве). Эти предки вполне могли быть униатами, которые после запрещения в белорусских губерниях данной церкви стали кто официальными православными, кто официальными католиками.
  11. В общем, непонятно в честь кого родительницу Александера Ящолда нарекли. Святой такого имени у католиков, получается, не было. И нет до сих пор. Благославенная это не святая, а ранг пониже. Хотя в святцы католические с 2001 г. это имя официально внесено и день поминовения (он же именины) утвержден. Испанская аристократка, подружка художника Гойи, одно из своих многочисленных имен, скорее всего, получила от переделки куда более распространенного мужского имени Каетан кого-то из своих предков. Среди латинских народов со времен Древнего Рима это практиковалось. У поляков, в принципе, тоже, но как второе, некрестильное имя. У всех настоящих поляков не бывает отчеств, зато по сей день непременно два имени. Второе женское нередко образуется от мужского, не обязательно от какого-то предка. Но тогда получается, что эта Каетана Бичель-Ящолд обьявила в тобольском костеле и вообще использовала, будучи в Сибири, второе - некрестильное имя, а под каким ее крестили бог весть. Ну или в их белорусском костеле были какие-то неправильные святцы. Или вообще ее семья не была католиками, а униатами, к примеру, у которых в книгах могло быть черти что. Вплоть до армянской ереси. А откуда, в таком случае, имя Гаэтана (латин. Каетана) у самой итальянки, канонизированной Войтылой? Тоже неофициальное? Непонятно. Впрочем, Войтыла вместе с парой своих предшественников-реформаторов так испортил тысячелетние католические каноны, что с них сталось бы почистить даже древние святцы, насовав в них своих креатур вместо удаленных, по их мнению, недостойных. От католичества даже начала-середины 20 в. в нынешнем одно имя осталось. Православным же это имя вообще неизвестно было, раз они его в Татьяну переиначили.
  12. Из польской Википедии. Каетана - женское имя латинского происхождения, женская форма имени Каетан. Происходит от слова, означающего "родом из Каеты" (город в Др. Италии). Покровительница этого имени - благославенная (блаженная) Каетана (Гаэтана, итал. Gaetana) Стерни (1827-1889, канонизирована польским римским папой Иоанном Павлом II в 2001 г.). В Польских Кресах это имя чаще всего упоминается в связи с армянским меньшинством. Именины Каетаны отмечаются 26 ноября (13 ноября по юлианскому календарю). Известные носительницы этого имени: Мария дель Пилар Тереза Каетана де Сильва и Альварес де Толедо - испанская аристократка, покровительница и муза живописца Франсиско Гойя. Примечания. Вольнич-Павловска Э., Шуловска В. Польские антропонимы Юго-Восточных Кресов. Варшава, 1998. Kajetana — imię żeńskie pochodzenia łacińskiego, żeński odpowiednik imienia Kajetan. Wywodzi się od słowa oznaczającego "pochodząca z Kajety", miasta w Italii. Patronką tego imienia jest bł. Kajetana Sterni. Na Kresach imię to było szczególnie związene z mniejszością ormiańską. Kajetana imieniny obchodzi 26 listopada. Znane osoby noszące to imię: María del Pilar Teresa Cayetana de Silva y Álvarez de Toledo, arystokratka hiszpańska, patronka i muza malarza Francisca Goi Przypisy ↑ E. Wolnicz-Pawłowska, W. Szułowska, Antroponimia polska na kresach południowo-wschodnich, Warszawa 1998, ISBN 83-86619-77-5 ------ Kajetana Sterni, właśc. wł. Gaetana Sterni (ur. 26 czerwca 1827 w Cassoli w Wenecji Euganejskiej, zm. 26 listopada 1889 w Bassano del Grappa) – włoska kanosjanka, założycielka Zgromadzenia Sióstr Bożej Woli, błogosławiona Kościoła rzymskokatolickiego. Kajetana Sterni (S.D.V.) Gaetana Sterni Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1827 Cassola (w dzis. prow. Vicenza, Włochy) Data i miejsce śmierci 26 listopada 1889 Bassano del Grappa Czczona przez Kościół katolicki Beatyfikacja 4 listopada 2001 przez Jana Pawła II Wspomnienie 26 listopada ----- Гаэ́та (итал. Gaeta, лат. Caieta, неап. Gaieta) — город, гавань и крепость в итальянской провинции Латина, в 110 км к юго-востоку от Рима, в 70 км к северо-западу от Неаполя, на небольшом скалистом мысе, у Гаэтанского залива. Читать ещё
  13. Супругу Марчина (Марцина) Ящолда звали Каетана (в данной записи с буквой ять вместо е) Бичель. Нет такого имени Кастана и Калитана. По-польски имена родителей - Marcin Jaszczołd, Kajetana Biczel. Имена восприемников, скорее всего - Франчишек (Францишек, Франц) Бичель и Каролина Врочиньска (Врачинская) - Franciszek Biczel, Karolina Wroczyńska.
  14. По этим ссылкам из 40 пленок открыты 4. Определенно доступны записи о рождениях, браках и смертях с 1796 по 1818 г. Но с телефона на работе я эти пленки и с помощью VPN открыть не смог. Хотя раньше открывал и качал немного. В общем, рабочие ссылки. Надо просто какой-то другой способ входа на сайт активировать. А на диске с перекачанными с фемелисерч материалами, Белоруссия, даже доступная, увы, не вся.
  15. Сканы некоторых книг Ивейского прихода имеются в интернете в свободном бесплатном доступе. Ссылки есть в теме выше. Могу скопировать их еще раз: https://www.familysearch.org/search/catalog/741481?availability=Family History Library Metrical books, 1701-1892 Авторы: Roman Catholic Church. Iv′e (Oshmi︠a︡ny) (Main Author) Формат: Manuscript/Manuscript on Film Язык: Russian Polish Latin Темы По месторасположению Россия, Вильна, Ошмяны, Ивье - Метрические книги Russia, Vil′na, Oshmi︠a︡ny, Iv′e - Church records Poland, Nowogródek, Iwje (Lida) - Church records Беларусь, Гродна, Іўе, Іўе - Метрычныя кнігі Belarus, Hrodna, Iŭe, Iŭe - Church records Если есть проблемы с мормонским сайтом, то вроде бы все, что было в свободном доступе на нем, давно выкачено на российские облачные и подобные серверы, где спокойно себе хранится. Единственное - нужно знать номер пленки с фемелисерч и номер конкретного дела.
×

Важная информация

Пожалуйста, прочитайте Условия использования